Böyüklərdə daban ağrısı: plantar fasiit, daban şporu və içliklər

Plantar fasiit necə özünü göstərir?

• Ağrı ayaq altında, dabanın və tağın nahiyəsində olur.
• Yuxudan və ya istirahətdən sonra ilk addımlarda daha güclü olur, hərəkətlə bir qədər azalır, uzun müddət dayandıqdan, yeridikdən və ya qaçdıqdan sonra yenidən artır.
• Barmaqları yuxarı qaldıranda və ya pilləkənlə qalxanda ağrı arta bilər.

Daban şporu nədir və ağrının səbəbidirmi?

Daban şporu daban sümüyünün altında rentgendə görünən sümük çıxıntısıdır. Uzunmüddətli daban ağrısı olan insanlarda şpor daha çox rast gəlinir, amma ağrısı olmayan insanlarda da olur. Yaşlı insanlarda isə çox yayılıb: 62–94 yaşlı 216 nəfərdə aparılan tədqiqatda insanların 55%-ində ən azı bir şpor tapılıb. Yəni rentgendə şporun görünməsi ağrının yeganə səbəbini göstərmir. İçlik şporu aradan qaldırmır; o, yalnız dabana düşən yükü dəyişə bilər.

Evdə nə etmək olar?

NHS plantar fasiitdə bunları məsləhət görür:

• Mümkün olduqca ayağı dincəldin və hündür yerə qaldırın.
• Ağrıyan nahiyəyə dəsmala bükülmüş buzu hər 2–3 saatdan bir 20 dəqiqəyə qədər qoyun.
• Yumşaq dabanlı və tağı yaxşı dəstəkləyən ayaqqabı geyinin; içlik və ya daban yastığından istifadə edin.
• Ayaq altını və dabanı dartan yüngül məşqləri mütəmadi edin; ayağa yük düşməyən idman növlərini, məsələn, üzgüçülüyü seçin.
• Artıq çəki varsa, çəkini azaltmağa çalışın.
• Uzun müddət ayaq üstə dayanmayın və yeriməyin. Hündür dabanlı və dar burunlu ayaqqabı, barmaqarası başmaq (flip-flop) və arxası açıq başmaq geyinməyin; sərt səthdə ayaqyalın gəzməyin.

İçliklər kömək edirmi?

• Klinik təlimat. ABŞ fizioterapevtlərinin 2023-cü il təlimatı tağı dəstəkləyən və dabanı yumşaldan hazır və ya fərdi içlikləri ağrını azaltmaq və funksiyanı yaxşılaşdırmaq üçün tövsiyə edir.
• Saxta içliklərlə müqayisə. Bir meta-analizdə qısa müddətdə fərq tapılmayıb; digərində orta müddətdə kiçik fayda göstərilib, amma onun klinik əhəmiyyəti aydın deyil. Başqa meta-analizdə fərdi içliklər qısa müddətdə ağrını 100 ballıq şkalada orta hesabla 12 bal azaldıb. 185 nəfərlik tədqiqatda isə fərdi içliklər saxta içliklərdən yaxşı nəticə verməyib, ailə həkiminin apardığı adi müalicə (məşq kitabçası ilə) isə bəzi göstəricilərdə daha yaxşı olub.
• Hazır və fərdi içlik. Aralarında fərq tapılmayıb.
• Əsas yanaşma. Mütəxəssislərin hazırladığı tövsiyəyə görə əsas yanaşma teyp, dartılma məşqləri və fərdi maarifləndirmədir; kifayət qədər yaxşılaşma olmadıqda zərbə dalğası terapiyası, sonra isə fərdi içliklər təklif oluna bilər.

Nəticə: içlik daban ağrısında köməkçi vasitə ola bilər, amma tək başına müalicə deyil.

Supinator seçərkən nəyə diqqət etməli?

• Tağ hissəsi dəstək verməli, daban hissəsi yumşaq olmalıdır.
• Ölçü ayaqqabıya uyğun olmalı, daban ayaqqabıda sürüşməməlidir.
• İlk günlərdə qısa müddətlə geyinin və müddəti tədricən artırın.
• Ağrı artırsa, istifadəni dayandırın və həkimə müraciət edin.

SUPINATOR.AZ supinatorları 42-yə qədər ölçülərdə təqdim olunur: Böyüklər üçün supinator

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Yaxın günlərdə: ağrı şiddətlidir və ya gündəlik işlərə mane olur; pisləşir və ya təkrarlanır; evdə 2 həftəlik qulluqdan sonra yaxşılaşmır; ayaqda karıncalanma və ya hissiyat itkisi var; diabet var və daban ağrıyır.

Təcili: zədədən sonra dabanda şiddətli ağrı; ağrıdan başgicəllənmə və ya ürəkbulanma; ayağın və ya topuğun formasının dəyişməsi; zədə zamanı şaqqıltı və ya xırıltı; yeriyə, barmaq ucunda yeriyə və ya pilləkənlə qalxa bilməmək; baldırda və topuqda şişkinlik və göyərmə.