Uşaqlarda tez yorulma və ayaq ağrısı
Uşaqların ayaq ağrısından şikayət etməsi tez-tez rast gəlinir və səbəbi çox vaxt zərərsizdir. Kiçik yaşlarda ən çox rast gəlinən səbəb böyümə ağrılarıdır, fəal məktəblilərdə isə daban sümüyünün böyümə zonasının qıcıqlanması (Sever xəstəliyi) ola bilər. Bəzi əlamətlər isə həkim müayinəsi tələb edir.
Böyümə ağrıları necə olur?
- 3–12 yaşlı uşaqlarda rast gəlinir; tədqiqatlarda 4–6 yaşlı uşaqların təxminən üçdə birində qeydə alınıb.
- Hər iki ayaqda, əsasən əzələlərdə — bud önündə, baldırda, diz arxasında.
- Günortadan sonra, axşam və ya gecə olur, uşağı yuxudan oyada bilər və səhərə keçir.
- Uşaq gün ərzində axsamır və fəal oynayır.
- Adına baxmayaraq, ağrının böyümə ilə əlaqəsi sübut olunmayıb; yastıpəncəliklə də əlaqəli deyil.
Böyümə ağrılarında nə kömək edir?
NHS ağrı zamanı ayaqları yüngülcə masaj etməyi, ağrıyan nahiyəyə örtüklü isti su butulkası və ya isti kompres qoymağı, lazım olsa uşaqlar üçün olan ağrıkəsicilərdən istifadə etməyi məsləhət görür; 16 yaşdan kiçik uşaqlara həkim təyinatı olmadan aspirin verilməməlidir. Əzələlərin dartılma məşqləri haqqında zəif sübut var; içliklərin böyümə ağrılarına təsiri barədə sübut çox məhduddur.
Fəal uşaqlarda daban ağrısı: Sever xəstəliyi
- Adətən 8–12 yaşda başlayır və 15 yaşdan sonra az rast gəlinir.
- Qaçış və tullanma olan idman növləri, böyümə sıçrayışı ilə əlaqəlidir; ağrı idman zamanı və ya ondan sonra artır, istirahətdə azalır, yüngül şişkinlik və axsama ola bilər.
- Adətən ağrıya səbəb olan fəallığın müvəqqəti azaldılması, soyuq kompres, baldır əzələlərinin dartılması və ayaqqabıda yumşaq daban yastıqları məsləhət görülür; üzgüçülük və velosiped çox vaxt davam etdirilə bilər. Əksər uşaqlar təxminən 2–3 ilə tam sağalır.
- Tədqiqatlarda daban qaldırıcısı və hazır içliklər ağrı və funksiya baxımından bir-birindən az fərqlənib; daban qaldırıcısının üstünlüyü yalnız ilk 1–2 ayda müşahidə olunub, 12 ayda fərq qalmayıb. Gözlə-gör yanaşması, daban qaldırıcısı və məşq proqramının müqayisəsində üç qrupda da vəziyyət yaxşılaşıb.
- Diaqnozu həkim qoyur.
Yastıpəncəlik ağrı verirmi?
Çevik yastıpəncəliyin əksəriyyəti ağrısızdır; az sayda uşaqda ağrı və yerişin məhdudlaşması ola bilər. Belə hallarda əvvəlcə müayinə aparılır; fəallığın tənzimlənməsi, məşqlər, uyğun ayaqqabı və ağrını yüngülləşdirmək üçün içlik məsləhət görülə bilər. İçliklərin ağrını azaltdığını göstərən tədqiqatlar var, amma sübutun etibarlılığı aşağıdır.
Uşaq tez yorulur — bu ayaqla bağlıdırmı?
Tez yorulma ayrıca diaqnoz deyil və müxtəlif səbəblərdən ola bilər: yuxu çatışmazlığı, ümumi fiziki hazırlıq, uyğun olmayan ayaqqabı, ayaq və ya ümumi sağlamlıq problemləri. Uşaq həmyaşıdlarından aydın şəkildə tez yorulursa, oyunlardan qaçırsa və ya bu, yeni yaranıbsa, uşaq həkimi ilə danışın. NHS uşağın tez-tez qeyri-adi dərəcədə yorğun və ya yuxulu olmasını ayaq ağrısı ilə yanaşı həkimə müraciət səbəbi sayır. İçliklərin uşaqlarda yorğunluğa təsiri tədqiqatlarda ayrıca öyrənilməyib.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
Həmin gün: uşaq ayağının üstünə basa bilmir; ağrı qızdırma ilə müşayiət olunur; oynaq şişib, qızarıb, istidir.
Yaxın günlərdə
- ağrı yalnız bir ayaqdadır, səhər və ya gün ərzində də davam edir
- ağrı axsamaya səbəb olur və ya tək bir oynaqdadır (diz, topuq)
- ayaqlarda səpki, şişkinlik və ya qeyri-adi göyərmə var
- iştahsızlıq, arıqlama, qeyri-adi yorğunluq var
- ağrı uşağı gecələr mütəmadi oyadır və artır